İkinci el araç alırken dikkat edilmesi gerekenler

İkinci el araç alırken nelere dikkat edilmeli? Yedi adımlık liste

İkinci el araç ya da araba alırken dikkat edilmesi ve yapılması gerekenler yedi adımda toplanır. Bir adımda sorun çıkarsa sonrakine geçmeden durun.

1. Belge ve kimlik: Ruhsattaki sahip, satıcının kimliği ve araç üzerindeki şase ve motor numarası birbirini tutuyor mu?
2. Borç ve kısıtlama: Araçta vergi ve ceza borcu, haciz, rehin ya da başka bir kısıtlama var mı?
3. Hasar geçmişi: Sigorta kayıtlarında hangi hasarlar var, ağır hasar kaydı bulunuyor mu?
4. Ekspertiz: Boyalı ve değişen parçalar, şase, motor ve yürüyen aksam bağımsız bir incelemede ne durumda?
5. Satıcıya sorular: Bakım geçmişi, sahiplik süresi ve kilometre bilgisi belgeyle doğrulanıyor mu?
6. Test sürüşü: Araç soğuk motorla çalışırken ve yolda beklenen gibi davranıyor mu?
7. Ödeme ve noter: Bedel mevzuata uygun yolla ödeniyor, satış noterde yapılıyor mu?

Belge, borç ve kısıtlama kontrolü nasıl yapılır?

Belge kontrolü için ruhsattaki sahip bilgisi satıcının kimliğiyle, ruhsattaki şase ve motor numarası da aracın üzerindeki numaralarla karşılaştırılır. Satıcı aracın sahibi değilse kimin adına ve hangi yetkiyle sattığını sorun; uyuşmazlık varsa görüşmeyi ilerletmeyin.

Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğe göre noter, şu koşullar sağlanmadan satışı yapmaz:

• Araçtan doğan motorlu taşıtlar vergisi, gecikme zammı ve vergi cezası borcu olmaması,
• Trafik idari para cezası ile otoyol ve köprü geçiş ücreti ya da cezası borcu olmaması,
• Araçta satışı kısıtlayan haciz, rehin, tedbir gibi bir kayıt bulunmaması,
• Aracın muayenesinin geçerli olması ve alıcı adına zorunlu trafik sigortası yapılmış olması.

Bu koşullar noterde zaten kontrol edilir; ama sorunu satış günü öğrenmek zaman ve kapora kaybına yol açabilir. Satıcıdan, e-Devlet'te kendi adına kayıtlı araç bilgilerini ve plakaya yazılan ceza sorgusunun sonucunu görüşme aşamasında göstermesini isteyin. Bu sorguları araç sahibi, e-Devlet'e kendi kimliğiyle girerek yapar.

Taşıt ilanlarında Ticaret Bakanlığının Elektronik İlan Doğrulama Sistemi uygulanır: ilanı yalnız araç sahibi, eşi, birinci ve ikinci derece kan hısımları ya da sahibin yetkilendirdiği yetki belgeli işletme verebilir. İlandaki satıcıyla görüştüğünüz kişinin aynı olup olmadığına dikkat edin.

Hasar geçmişi: hasar kaydı ve ekspertiz raporu

Hasar geçmişi iki ayrı kaynaktan öğrenilir: sigorta kayıtları ve bağımsız ekspertiz. İkisi birbirinin yerini tutmaz; biri kayda geçmiş hasarları, diğeri aracın bugünkü durumunu gösterir.

• Sigorta kaydı: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezinin (SBM) web ve SMS sorgularıyla plakadan hasar geçmişi, ağır hasar durumu ve eksper raporu olan kazalarda değişen parçalar öğrenilebilir. Sorgular ücretlidir; güncel ücret SBM sayfasında yazar. Ayrıntılar için hasar kaydı nasıl sorgulanır yazımıza bakın.
• Ekspertiz: Sigortaya bildirilmeden tamir edilmiş hasarlar kayıtta görünmez. Bunları boya ölçümü, şase ve kaporta incelemesi, motor ve yürüyen aksam testi ortaya çıkarır. Raporu okurken nelere bakacağınızı ekspertiz raporu nasıl okunur yazımızda anlattık.

İkinci el aracı, satıcıyla bağlantısı olmayan ve sizin seçtiğiniz bir ekspertiz noktasına gösterin. Satıcının önerdiği yerle ya da onun getirdiği raporla yetinmeyin. Aracın markasına ait bir yetkili servis de motor arıza kayıtlarını ve yazılım güncellemelerini kontrol edebilir.

İkinci el araç alırken sorulacak sorular

Satıcıya sorulacak sorular, cevabı belgeyle doğrulanabilecek sorulardır. Sözlü cevap yerine fatura, kayıt ya da rapor isteyin.

Kilometre konusunu daha ayrıntılı ele almak isterseniz araç kilometresi nasıl sorgulanır yazımıza bakabilirsiniz. Cevap vermekten kaçınan ya da belge göstermeyen satıcı başlı başına bir uyarı işaretidir.

Test sürüşü ve teknik kontrol

Test sürüşü, ekspertizin göremediği sürüş hissini ve sesleri anlamak için yapılır. Mümkünse aracı motoru soğukken çalıştırın ve şehir içi ile hızlı yol bölümlerini birlikte deneyin.

• Motor ilk çalıştırmada zorlanıyor, düzensiz çalışıyor ya da egzozdan yoğun duman çıkıyor mu?
• Gösterge panelinde uyarı ışığı kalıyor mu?
• Direksiyon düz yolda tek tarafa çekiyor, frenlemede araç yön değiştiriyor mu?
• Vites geçişlerinde vuruntu, gecikme ya da kaçırma var mı?
• Tümseklerde süspansiyondan ses geliyor mu?
• Klima, camlar, kilitler, farlar ve multimedya sistemi çalışıyor mu?
• Lastiklerde dengesiz aşınma var mı? Bu durum rot ayarı ya da süspansiyon sorununa işaret edebilir.

Test sürüşünden önce trafik sigortasının geçerli olduğunu ve aracı kimin kullanacağını satıcıyla netleştirin.

Dizel, otomatik ve elektrikli araçta ek kontroller

Yakıt ve vites türü, genel kontrol listesine birkaç madde ekler. Bunları ekspertizde özellikle istemeniz gerekir.

Teknik kontrollerin hangi cihazla nasıl yapılacağı araca göre değişir. Ekspertiz noktasına aracın yakıt ve vites türünü baştan söyleyin.

Ödeme ve noter satışı: güvenli devir nasıl yapılır?

İkinci el aracın satışı yalnız noterde yapılır; noterde yapılmayan satış ve devir geçersizdir. Noter işlemi tamamladığında alıcı adına yeni ruhsat düzenlenir.

1. Alıcı adına zorunlu trafik sigortasını satıştan önce yaptırın; noter bunu arar.
2. Satış bedeli nakit, havale veya EFT ile ödeniyorsa, Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliğe göre bedelin noter satışına bağlı Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden ödenmesi zorunludur (işletmeler için 27.08.2024'ten, diğer kişiler için 27.09.2024'ten beri). Krediyle karşılanan kısım bunun dışındadır. Bu sistem, aracın mülkiyetiyle satış bedelinin aynı anda el değiştirmesini sağlar.
3. Kapora vermeniz gerekiyorsa tutarı ve hangi durumda iade edileceğini yazılı hâle getirin.
4. Noterde ruhsattaki bilgileri, kimlikleri ve satış bedelini son kez kontrol edin.

Satış masrafları, harçlar ve Güvenli Ödeme Sistemi ücreti değişebilir; güncel tutarları noterden öğrenin. Vergisel ya da hukuki bir tereddüdünüz varsa kendi durumunuz için uzmana danışın.

İhaleyle alırken bu kontrollerin hangisi önceden yapılmış olur?

Ekspertizli bir ihalede aracın ekspertiz bilgisi teklif vermeden önce yayımlanır. Alp Filo İhale'de her araç fotoğraflar, boyalı ve değişen parçalar, şase ve airbag beyanı, tramer (hasar kaydı) beyanı ve ekspertiz tarihiyle yayımlanır; bu bilgileri okumak ve hasar kaydını isterseniz kendiniz sorgulamak size kalır.

• Alp Filo İhale'de ilan ile kendi sorgunuz arasında fark görürseniz teslimden önce bildirin.
• Ekspertizde beyan edilmemiş bir kusur için teslimden itibaren 48 saat içinde, açıklama ve fotoğrafla itiraz açılabilir; doğal yıpranma itiraz konusu değildir.

İhalede verilen teklif bağlayıcıdır ve mülkiyet yine noter satışıyla geçer. Ayrıntılar için ihale ile araba almak yazımıza bakın.

Sık sorulanlar