Araç alım satım yetki belgesi nedir, nasıl alınır?

Araç alım satım yetki belgesi nedir?

Araç alım satım yetki belgesi, ikinci el otomobil, motosiklet, kamyonet gibi tescilli taşıtların ticari olarak pazarlanıp satılabilmesi için işletme adına düzenlenen belgedir. Resmî adı ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti yetki belgesidir; halk arasında “galeri yetki belgesi” ya da kısaca “araç alım satım belgesi” denir.

Dayanağı, 27 Ağustos 2024'te Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'tir. Yönetmeliğe göre yetki belgesi olmadan ticari faaliyet kapsamında ikinci el araç pazarlanamaz ve satılamaz.

• İşletmeye verilir, kişiye değil. Belgede şirketler için MERSİS numarası, işletme adı, adresi ve ticaret unvanı; esnaf işletmeleri için işletme adı, adresi ve işletme sahibinin kimlik bilgileri yer alır.
• Her işletme için ayrı düzenlenir. Yönetmelik şubeleri de işletme sayar; belge başkasına devredilemez.
• Mesleki yeterlilik belgesiyle karıştırılmamalıdır. Mesleki yeterlilik belgesi kişinin yetkinliğini gösterir ve yetki belgesi başvurusunun şartlarından biridir.

Yetki belgesini kimler almak zorunda, hangi satışlar kapsam dışı?

İkinci el araç ticaretini doğrudan ya da aracılık ederek yapan her ticaret şirketi, ticari işletme ve esnaf işletmesi yetki belgesi almak zorundadır. Kendi aracını satan ya da kendisi için araç alan kişinin belgeye ihtiyacı yoktur; ölçüt, satışların ticari faaliyet niteliği taşıyıp taşımadığıdır. İhaleden ya da başka bir yoldan kendi kullanımınız için araç almak da yetki belgesi gerektirmez. Örneğin Alp Filo İhale'ye bireysel ve kurumsal herkes üye olabilir, galerici olmak gerekmez; ikinci el araç ticareti yapan üye ise yetki belgesine sahip olduğunu beyan eder. Ayrıntılar için üyelik koşulları sayfasına bakabilirsiniz.

Yönetmelik bazı ikinci el satışları kapsamının dışında tutar. Bu satışlarda yönetmeliğin işletmelere yüklediği kurallar uygulanmaz:

• İki işletme arasında yapılan satışlar.
• Araç kiralama şirketlerinin, en az altı ay kendi adlarına tescilli kalmış araçlarını satması.
• Taşıt Kanunu'na tabi kamu kurumlarının ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının satışları.
• Gümrük ve kaçakçılık mevzuatı kapsamındaki satışlar.
• İcra müdürlükleri, millî emlak müdürlükleri, tahsil daireleri gibi yetkili kurumların ve bankaların haciz, müsadere ya da benzeri nedenlerle yaptığı satışlar.
• Finansal kiralamaya konu aracın kiralayan şirket tarafından kiracıya satışı.

Yetki belgesi şartları nelerdir, kimler alabilir?

Yetki belgesi için işletmenin gelir ya da kurumlar vergisi mükellefi ve meslek odasına kayıtlı olması, iki kayıtta da ikinci el araç ticaretinin faaliyet konusu olarak yazması gerekir; başvuruyu yapan alım satım sorumlusu da 18 yaşını doldurmuş, en az ilköğretim mezunu ve Seviye 5 mesleki yeterlilik belgeli olmalıdır. Belgeyi şirketler, ticari işletmeler ve esnaf işletmeleri alabilir; işletme kaydı olmayan bir kişi önce bir işletme kurmalıdır. Alım satım sorumlusu, şahıs işletmesinde işletme sahibinin kendisi, şirket ve şubelerde ise bu işi yürüten yetkili temsilcidir.

Öğrenim şartı 29 Nisan 2026'daki değişiklikle “lise” yerine “ilköğretim” olarak hafifletildi. İlgili alanlarda yükseköğretim mezunu olan alım satım sorumlularından mesleki yeterlilik belgesi aranmaz; bu alanları Bakanlık belirler. Ayrıca iş yerinde başka bir ticari faaliyet yürütülemez ve iş yeri konut olarak kullanılamaz.

Yetki belgesi nasıl ve nereden alınır?

Yetki belgesi, işletmenin bulunduğu ildeki ticaret il müdürlüğüne İETTS üzerinden yapılan çevrim içi başvuruyla alınır; il müdürlüğüne gitmeniz gerekmez.

1. Kayıtları hazırlayın. Vergi dairesi ve meslek odası kayıtlarınıza ikinci el araç ticaretini faaliyet konusu olarak ekletin, iki kayıttaki iş yeri adresinin aynı olduğunu kontrol edin.
2. Mesleki yeterlilik belgesini edinin. Alım satım sorumlusu için Seviye 5 belgesi gerekir.
3. Harcı yatırın. Başvuruda vergi dairesinden alınan harç makbuzu istenir. Güncel tutarı vergi dairenizden ya da il müdürlüğünün sayfasından öğrenin.
4. Belgeleri sisteme yükleyin. İl müdürlüklerinin listesinde güncel vergi levhası, oda kayıt ya da faaliyet belgesi, mesleki yeterlilik belgesi, öğrenim belgesi ve harç makbuzu yer alır.
5. Sonucu sistemden takip edin. Şartları taşıyan işletmeye yönetmeliğe göre başvurudan itibaren on gün içinde belge düzenlenir. Ret hâlinde gerekçe de sistemde gösterilir.

Belgedeki bilgilerden biri değişirse değişiklikten itibaren otuz gün içinde sistem üzerinden başvuru yapılır: unvan ya da işletme adı değişince belge yenilenir, diğer değişikliklerde tadil edilir. Şartlardan birini kaybeden işletmenin belgesi iptal edilir.

Yetki belgesi olmadan kaç araç alınıp satılabilir?

Yetki belgesi olmayan bir kişi bir takvim yılı içinde, doğrudan ya da aracılık ederek üçten fazla ikinci el araç satarsa her satış ticari faaliyet kabul edilir. Bu bir varsayımdır (hukuktaki adıyla karine): satışlarınızın ticari olmadığı Bakanlıkça tespit edilirse sonuç değişebilir. Sınır satış adedine bağlıdır; kendi kullanımınız için yaptığınız alımlar bu sayımın konusu değildir.

• Sayım takvim yılına göre yapılır. Takvim yılı 1 Ocak'ta başlar, 31 Aralık'ta biter. “Araç alım satım hakkı ne zaman yenilenir?” sorusunun cevabı da buna bağlıdır: yönetmelik sınırı belirlerken takvim yılını esas alır, yani satışlar her takvim yılı için ayrı değerlendirilir.
• Noter kontrol eder. Noterler satışta yetki belgesi bilgilerini Bakanlığın sisteminden denetler; satış sözleşmesine satıcı işletmenin ve varsa alıcının yetki belgesi numarası ya da yetki belgesi bulunmadığı yazılır. Ticaret Bakanlığı Haziran 2026'da, yetki belgesi olmadan bir takvim yılında “üç ve üzerinde” satış yapanların aykırı satışlarının noterlikte engellenmeye devam edeceğini duyurdu. Üçüncü satıştan önce ticaret il müdürlüğüne danışmanız güvenli olur.
• Yaptırım vardır. Belgesiz ticaret yapan kişi ve işletmelere Bakanlık idari para cezası uygular.

Kendi durumunuzun ticari faaliyet sayılıp sayılmayacağından emin değilseniz satıştan önce ticaret il müdürlüğüne ya da bir uzmana danışın.

İkinci el araç aldım, ne zaman satabilirim?

Bireysel olarak aldığınız aracı, noter satışıyla adınıza geçtiği andan itibaren satabilirsiniz; yönetmelikte alım tarihinden başlayan bir bekleme süresi yoktur. Dikkat edilmesi gereken, yukarıdaki yıllık satış sınırıdır.

Galericiler için ayrıca geçici bir kural uygulanır: ikinci el araç ticareti yapanlar otomobil, arazi taşıtı ve motosikleti ilk tescil tarihinden itibaren altı ay ve 6.000 kilometre dolmadan işletme olmayan alıcıya satamaz; iki işletme arasındaki satışlar yönetmeliğin kapsamı dışındadır. Bu kural alım tarihine değil ilk tescile bağlıdır; Bakanlığın son kararıyla 1 Ocak 2027'ye kadar uygulanır. İhaleden alınan araçların yeniden satışında bu kuralın nasıl işlediği galericiler için araç ihalesi yazısında anlatılıyor; devrin adımları için noterde araç satışı rehberine bakabilirsiniz.

Satışa aracılık yetkilendirme sözleşmesi nedir, aracılık sözleşmesi nasıl yapılır?

Aracınızı satması için bir galeriye bıraktığınızda alım satıma aracılık ilişkisi, Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'in 19. maddesindeki taşıt teslim belgesi ile kurulur; galerinin ilan verme yetkisi ise e-Devlet yetkilendirmesiyle ayrıca tanınır. Yönetmelikte “satışa aracılık yetkilendirme sözleşmesi” adıyla ayrı bir belge tanımlanmaz.

Taşıt teslim belgesi, araç sahibi ile işletme arasında en az iki nüsha düzenlenir ve işletme bunu en az beş yıl saklar. Belgede şunlar bulunur:

• Tarafların kimlik, iletişim ve tebligat bilgileri ile imzaları.
• Ruhsat ve kilometre bilgisi, boyalı ve değişen parçalar.
• Araç sahibinin beyan ettiği arıza ve hasarlar, donanım bilgileri.
• Aracılık ücretinin tutarı ya da satış bedeli üzerinden oranı.
• Aracın işletmede kalacağı süre; bu sürede oluşan arıza ve hasardan işletme sorumludur.
• Araç üzerinde rehin ya da haciz gibi şerh olup olmadığı.

İnternette taşıt ilanını yalnız aracın sahibi, eşi, birinci ve ikinci derece kan hısımları ya da sahibin yetkilendirdiği yetki belgeli işletme verebilir. Yetki, e-Devlet'teki “EİDS Taşıt / Araç İlanı Yetkilendirme İşlemleri” hizmetinden verilir; Bakanlığa göre 1 Nisan 2025'ten beri yetki doğrulaması yapılmadan taşıt ilanı yayımlanamıyor. Galeri satışlarında ayrıca ekspertiz raporu kuralı vardır; ayrıntıları ekspertiz raporu zorunlu mu yazısında bulabilirsiniz.

İkinci el araç satışında yeni dönem: neler değişti?

İkinci el araç satışında yeni dönem, 27 Ağustos 2024'te yürürlüğe giren yönetmelikle başladı: yetki belgesi şartları yenilendi, internet ilanlarına e-Devlet yetki doğrulaması geldi ve ilk tescile bağlı geçici satış kısıtı sürdü. Başlıca adımlar şunlardır:

Bu iki geçici kural Bakanlıkça birkaç kez uzatıldı; satıştan önce güncel durumu Bakanlığın duyurularından kontrol edin.

Sık sorulanlar