Araç satarken dikkat edilmesi gerekenler: borç, plaka, HGS ve sigorta

Araç satarken nelere dikkat edilir? Kısa kontrol listesi

Araç satarken yapılacak işler üç zamana ayrılır: satıştan önce borçları ve kayıtları temizlemek, satış günü devri noterde yapmak, satıştan sonra da adınıza bağlı kalan hizmetleri kapatmak. Aşağıdaki tablo bu sırayı özetler.

Araç satarken hangi borçlar, cezalar ve vergiler ödenmeli?

Satıştan önce araca bağlı bütün kamu borçları ödenmiş olmalıdır; noter, bu borçların bulunmadığını tespit etmeden satışı yapmaz. Satıcıdan beklenen vergi, motorlu taşıtlar vergisi (MTV) borcunun ve varsa gecikme zammının kapanmış olmasıdır. Noterin kontrol ettiği kalemler şunlardır:

• MTV ile varsa gecikme faizi, gecikme zammı ve vergi cezası.
• Trafik idari para cezaları, yani araca yazılmış ve ödenmemiş cezalar.
• Karayolları Genel Müdürlüğü idari para cezaları ve köprü-otoyol geçiş ücreti borcu.

Hangi MTV taksiti ödenir? MTV her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir. Satış gününe kadar vadesi gelmiş taksitler satıcıya aittir. Satış yılın ilk yarısında yapılırsa Temmuz taksiti alıcıya düşer; ikinci yarısında yapılırsa o yılın vergisinin tamamı satıcıya aittir. Satış Ocak ya da Temmuz ayındaysa o ayın taksiti devirden önce ödenir.

Borçların e-Devlet'te nasıl sorgulanacağı araç borç sorgulama yazımızda, noter ücreti gibi devir giderleri ise noter araç satış masrafı yazımızda. Bu giderler vergi değil, işlem masrafıdır. Aracı ticari faaliyet kapsamında satıyorsanız satışın vergisel sonucu için bir mali müşavire danışın.

Borçları satış gününden birkaç gün önce sorgulayın. Son anda çıkan bir ceza ya da geçiş borcu, noterde işlemi durdurur ve alıcıyla randevunuzu boşa çıkarır.

Haciz, rehin ve hak mahrumiyeti satışı engeller mi?

Evet; araç kaydında satışı ya da devri kısıtlayan bir kayıt varsa noter satışı yapmaz. Hak mahrumiyeti, araç sahibinin araç üzerindeki tasarrufunu kısıtlayan şerhlerin genel adıdır; yönetmelik bu şerhlere örnek olarak haciz, rehin ve ihtiyati tedbiri sayar.

• Haciz: Bir borç nedeniyle icra dairesinin ya da vergi dairesi gibi bir kamu alacaklısının koyduğu kayıttır. Borç kapanıp kayıt kaldırılmadan devir yapılamaz.
• Rehin: Çoğunlukla taşıt kredisiyle birlikte kurulur. Kredi kapandıktan sonra rehnin kayıttan kaldırılması da ayrıca takip edilmelidir.
• Ruhsata bakmak yetmez: Yönetmeliğe göre bu şerhler araç tescil belgesine yazılmaz; yalnız elektronik kayıtta görünür.

Kayıtların nereden sorgulanacağını ve nasıl kaldırılacağını araç haciz ve rehin sorgulama yazımız ayrıntılı anlatıyor.

Plakamı vermek istemiyorum: plaka saklanabilir mi?

Hayır; yürürlükteki yönetmeliğe göre tescilli bir araç satıldığında mevcut plakası araçla birlikte yeni sahibine devredilir. Satıcının plakayı kendine ayırması ya da yeni aracına taşıması için bir düzenleme yoktur.

Plaka satışta yalnız şu durumda değişir: alıcının yerleşim yeri plakanın verildiği ilin dışındaysa, alıcının talebiyle noter plakayı değiştirebilir. Bu durumda eski plaka geri alınır ve iptal edilir; yani yine satıcıya kalmaz.

İlanda plaka neden kapatılır? Plaka, araç hakkında bilgiye giden kısa yoldur: örneğin aracın sigorta hasar geçmişi, başka bir bilgi gerekmeden plakayla SMS üzerinden sorgulanabilir. İlan fotoğrafında plakayı kapatmak, bu bilgilerin herkes tarafından sorgulanmasını sınırlar. Ciddi bir alıcıya plakayı ve şase numarasını görüşme aşamasında verebilirsiniz; alıcının kontrol yapabilmesi satışı kolaylaştırır.

Araç satarken HGS nasıl iptal edilir?

HGS etiketi satılan araçta kalmamalıdır; ürünü iptal ettirip etiketi camdan sökmeniz gerekir. PTT'nin HGS müşteri sayfası bunu satılan araçlar için açıkça ister.

1. Ürünü nereden aldığınıza bakın. PTT'den alınan ürünlerde iptal PTT üzerinden, bankadan alınan ürünlerde bankanız üzerinden yapılır.
2. İptal için başvurun. PTT'nin HGS sayfası, PTT ürünlerinde iptal için ürün sahibinin PTT merkez ya da şubesine bizzat başvurmasını ister.
3. Bakiyeyi aktarın ya da geri alın. Kalan bakiye yeni bir HGS ürününe aktarılabilir; yeni ürün almayacaksanız bakiyeyi PTT'nin belirttiği süre dolduktan sonra şubeden alabilirsiniz.
4. Kart tipi üründe plaka güncelleyin. Kart tipi ürünler iptal edilmeden yeni aracın plakasına güncellenebilir ya da ileride kullanmak üzere plakası sıfırlanabilir.

Araç satıldığında UTTS cihazı ne olur?

UTTS cihazı esas olarak işletmeye kayıtlı ve işte kullanılan taşıtlarda bulunur; bu taşıtlarda sahiplik ya da plaka değişince birim yetkili firma tarafından değiştirilir. Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi (UTTS), akaryakıt alımlarının taşıta ve mükellefe göre kaydedilmesini sağlayan sistemdir.

• Araçtaki parça: Yakıt deposu girişine takılan taşıt tanıma birimidir (TTB). Söküldüğünde yeniden kullanılamaz; pompadaki okuyucu bu birimdeki plaka bilgisini okur.
• İşte kullanılmayan taşıtlar: Tebliğdeki 2024 değişikliğine göre bu taşıtlar, işte taşıt kullanan mükellefler dışındaki birine devredilirse birimin değiştirilmesi gerekmez.
• Ne yapmalı? Aracınızda birim varsa devirden önce birimi takan yetkili firmaya danışın; aracı işletmenizde kullandıysanız mali müşavirinize de bilgi verin.

Araç devredilince trafik sigortası ve kasko ne olur?

Zorunlu trafik sigortası, sigortalı değiştiği anda kendiliğinden sona erer ve kullanılmayan günler için gün esasına göre prim iadesi yapılır. Bu kural, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nda yer alır.

• Bildirim süresi: Karayolları Trafik Kanunu'na göre aracı devreden kişi, devri 15 gün içinde sigortacısına bildirmek zorundadır.
• Prim iadesi: Satıştan sonra sigorta şirketinize ya da acentenize başvurun; noter satış senedini ve iade için hesap bilginizi verin.
• Kasko: Kasko Genel Şartları'na göre araç satılıp malik değiştiğinde kasko sözleşmesi o anda kendiliğinden sona erer; kullanılmayan günlerin primi gün esasına göre size iade edilir. Poliçenizde sözleşmenin yeni malikle devam edeceğine dair özel bir hüküm olabilir; bu yüzden satıştan sonra şirketinize başvurun.
• Alıcının poliçesi: Noter, alıcı adına geçerli bir trafik sigortası görmeden satışı yapmaz. Alıcı tarafındaki sigorta ve plaka işlemleri ikinci el araçta sigorta ve plaka yazımızda.

Aracı ve anahtarı noter satışı tamamlanmadan teslim etmeyin. Devir yapılana kadar araç sizin adınıza kayıtlı kalır; bu sürede yazılan cezalar ve geçişler size gelir.

Satıştan sonra sahiplik kaydının düştüğünü nasıl kontrol edersiniz?

Satıştan sonra e-Devlet'teki Adıma Tescilli Araç Sorgulama hizmetine girin; sattığınız araç listede görünmüyorsa sahiplik değişmiştir.

• Satış senedini saklayın. Satıştan sonra araca yazılan bir ceza ya da geçiş için devir tarihini gösteren belge budur.
• Sonradan gelen bildirimlere itiraz edin. Satış tarihinden sonraki geçişler ve cezalar için adınıza bir bildirim gelirse, bu belgeyle ilgili kuruma başvurun.
• Aracı boşaltın. İçeride ve torpidoda kişisel belge, fatura ya da yedek anahtar bırakmadığınızı teslimden önce kontrol edin.

Aracınızı ihaleyle satmayı düşünüyorsanız Alp Filo İhale'nin Aracını Sat sayfasındaki formla talep bırakabilirsiniz; ekip sizi arar. Tek araç da filo da aynı formla bildirilir.

Sık sorulanlar