Tramer nedir: hasar kaydı ne anlama gelir, araç değerini nasıl etkiler?

Tramer nedir ve kaydı kim tutar?

Tramer, araç hasar kayıtlarının toplandığı sigorta bilgi merkezinin eski adıdır ve bugün bu kayıtları Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) tutar. Merkez 2003 yılında Trafik Sigortası Bilgi Merkezi Yönetmeliği ile “TRAMER” adıyla kurulmuş, adı önce Sigorta Bilgi Merkezi, 2011'de de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi olarak değiştirilmiştir. Halk arasında ise eski ad yaşamaya devam eder; “tramer kaydı” ile “hasar kaydı” aynı şeyi anlatır.

• Tramer açılımı: Kısaltma, kuruluştaki adı olan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi'nden gelir.
• Bağlı olduğu yapı: SBM, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'na dayanan ve Türkiye Sigorta Birliği bünyesinde tüzel kişiliği olan bir merkezdir.
• Veri nereden gelir: Poliçe ve hasar kayıtları sigorta şirketleri tarafından elektronik ortamda SBM'ye aktarılır. SBM kaydı kendisi üretmez; şirketlerin bildirdiği bilgiyi toplar.

Tramer kaydı hangi durumlarda oluşur, ne zaman görünür?

Tramer kaydı, bir araç için kasko ya da trafik sigortasından yapılan hasar ödemelerinden oluşur. SBM'nin hasar geçmişi hizmeti, 2003'ten bu yana sigorta şirketlerinin yaptığı kasko ve trafik sigortası hasar ödemelerine dayanır.

• Kendi kaskonuzdan onarım: Aracınızın hasarını kasko şirketiniz öderse kayıt aracınıza işlenir.
• Karşı tarafın trafik sigortasından onarım: Kusurlu tarafın trafik sigortası sizin aracınızın hasarını öderse kayıt yine hasar gören araca işlenir.
• Kayda girmeyen ödemeler: Cam hasarı, kişisel eşya çalınması; anahtar, far, lastik, stepne ya da jant gibi parçaların çalınması, ses ve görüntü cihazı çalınması ve mini onarım ödemeleri hasar geçmişine dâhil edilmez.

Kazadan sonra kaydın görünmesi için sigorta dosyasının sonuçlanması gerekir. Hasar geçmişi şirketlerin bildirdiği ödemelere dayandığı için yeni yapılmış bir kaza, dosya işlenip ödeme yapılmadan sorguda tam olarak görünmeyebilir; bunun için belirlenmiş kesin bir süre yoktur.

Hasar kaydında hangi bilgiler yer alır?

SBM'nin hasar sorgusu, aracın plakası ya da şasi numarasıyla yapılır ve kazaların tarihini, nedenini, tutarını ve ağır hasar bilgisini gösterir. Sorguyu nasıl yapacağınızı tramer hasar kaydı sorgulama yazısında adım adım bulabilirsiniz. Bu bölüm, sonucun ne anlattığını açıklar.

Ağır hasar kaydı, eksperin aracı ağır hasarlı saydığını gösterir ve sıradan bir hasar kaydından farklı sonuçlar doğurur. Ölçütleri, pert ile farkı ve böyle bir aracın trafiğe dönüşü ağır hasar kayıtlı araç alınır mı? yazısında ayrıntılı anlatılır.

“Tramer var”, “tramer yok”, “bedelsiz” ne demek?

“Tramer var” aracın sigortadan ödenmiş en az bir hasar kaydı olduğu, “tramer yok” ise böyle bir kaydın bulunmadığı demektir. İkisi de aracın bugünkü durumu hakkında tek başına hüküm vermez.

• Tramer yok, hasarsız demek değildir. Sahibinin cebinden ödeyip sigortaya bildirmediği onarımlar, 2003 öncesi hasarlar ve kapsam dışı ödemeler kayıtta görünmez.
• Tramer var, kötü araç demek değildir. Küçük bir park sürtmesinin onarımı da kayıt oluşturur. Önemli olan tutar, sayı, hasarın yeri ve onarımın kalitesidir.
• Bedelsiz ya da tutarı boş kayıt: Piyasada “bedelsiz” sözü, çoğunlukla kaza kaydı bulunduğu hâlde yanında ödeme tutarı görünmeyen kayıtlar için kullanılır. SBM'nin bu ifade için yayımladığı bir tanım yoktur ve tutarın görünmemesi hasarın olmadığını göstermez. Böyle bir kayıtta kaza tarihine, nedenine ve varsa değişen parça bilgisine bakın; açıklamayı satıcıdan ve gerekirse kaydı giren sigorta şirketinden isteyin.

İlanlarda ve piyasada “devirden iptal”, “çalıntı-buluntu” gibi ifadelerle de karşılaşabilirsiniz. Bu ifadelerin hangi olaya dayandığını tahmin etmeyin; satıcıdan ilgili kaydın tarihini, nedenini ve belgesini isteyin.

Bir kaydın anlamından emin değilseniz kural basittir: belgesini görmeden ve aracı ekspertizle karşılaştırmadan kararı kesinleştirmeyin.

Tramer tutarı araç değerini nasıl etkiler?

Tramer tutarı, aracın geçmişte ne kadarlık onarım gördüğünü gösterdiği için ikinci el değerini etkiler; ancak etkinin büyüklüğü tutardan çok hasarın nerede ve nasıl onarıldığına bağlıdır. Aynı tutar, bir kapı ve çamurluk onarımında başka, tavan ya da şase bölgesinde başka anlam taşır.

• Tutarı aracın değeriyle birlikte düşünün. Aynı rakam, değeri yüksek bir araçta küçük, değeri düşük bir araçta büyük bir onarıma karşılık gelebilir.
• Kayıt sayısına bakın. Tek büyük kayıt ile çok sayıda küçük kayıt farklı kullanım öykülerini anlatır.
• Parça bilgisini okuyun. Değişen parça sorgusu, onarımda hangi parçaların değiştiğini gösterir.
• Yüksek tramer bir uyarıdır, hüküm değildir. Tutar yüksekse kaportayı, şaseyi ve airbag beyanını daha dikkatli inceleyin; onarım düzgün yapılmışsa araç yine değerlendirilebilir.

Tramer kaydı, ekspertizin yerini tutmaz; ikisi birbirini doğrular. Kayıtta görünen bir hasarın ekspertizde iz bırakmaması ya da ekspertizde değişen parça çıkıp kayıtta karşılığının olmaması, sorulması gereken bir tutarsızlıktır. Raporu nasıl okuyacağınızı ekspertiz raporu nasıl okunur? yazısında bulabilirsiniz.

Tramer kaydı silinir mi, yanlış kayıt nasıl düzeltilir?

Doğru işlenmiş bir hasar kaydı zamanla ya da araç el değiştirdiğinde kaybolmaz; kayıt araca bağlıdır ve plaka değişse bile görünür. Hatalı girilmiş bir kayıt ise düzeltilebilir.

Kayıt yanlışsa önce kaydı giren sigorta şirketine başvurun. SBM'deki poliçe ve hasar bilgileri sigorta şirketlerince aktarılır; hatalı bilginin dayanağı da o şirketin dosyasındadır.

1. Hatalı olduğunu düşündüğünüz kaydın tarihini belirleyin. Kendi aracınız için e-Devlet'teki “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” ve “Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” hizmetleri aracınıza ait poliçe ve hasar bilgilerini gösterir.
2. İlgili sigorta şirketine yazılı başvurun; kaza tutanağı, eksper raporu ve ödeme belgesi gibi dayanaklarınızı ekleyin.
3. Kaza tespit tutanağındaki kusur oranına itiraz edecekseniz izlenecek yolu ve süreyi SBM'nin “KTT Sorgulama ve İtiraz” sayfasından kontrol edin. Uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da mahkemeye başvurabilirsiniz.
4. Durumunuz karmaşıksa bir sigorta hukuku uzmanına danışın.

Araç almadan ya da teklif vermeden önce tramer kontrol listesi

İkinci el ya da ihaleden araç alırken tramer bilgisini şu sırayla kontrol edin:

1. Sorguyu plaka yerine mümkünse şasi numarasıyla yapın; şasi numarasının ruhsatla ve araçla aynı olduğundan emin olun.
2. Ağır hasar alanına bakın; işaretliyse aracı bu gözle ayrıca değerlendirin.
3. Her kaydın tarihini, nedenini ve tutarını not alın; değişen parça bilgisi varsa onu da görün.
4. Kayıtları ekspertizdeki boyalı ve değişen parçalarla eşleştirin; açıklanamayan farkı satıcıya sorun.
5. “Tramer yok” bilgisini hasarsızlık güvencesi saymayın; kaporta ve şase bulgularına yine bakın.

Alp Filo İhale'de her aracın sayfasında ekspertiz bulgularıyla birlikte tramer beyanı yer alır ve araçları araçlar sayfasından inceleyebilirsiniz. Hasar kaydını ilan bilgisine ek olarak kendiniz de sorgulayabilirsiniz; ilandaki beyan ile sorgunuz arasında fark görürseniz bunu teslimden önce bildirmeniz gerekir.

Sık sorulanlar