Çekme belgeli araç nedir, nasıl alınır ve satılır?

Çekme belgeli araç ne demek?

Çekme belgeli araç, sahibinin adına kayıtlı kalan ama tescil kaydı kapatılarak trafikten çekilmiş araç demektir. Araç hurdaya ayrılmış sayılmaz; sahibinin malı olmaya devam eder, yalnız yolda kullanılma hakkı yeniden trafiğe çıkarılana kadar askıya alınır.

Trafikten çekme işlemi, Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik'in 43. maddesine göre yapılır ve şu sonuçları doğurur:

• Aracın tescil kaydı, yeniden trafiğe çıkarılıncaya kadar kapatılır.
• Tescil belgesine trafikten çekilerek kaydın kapatıldığını gösteren şerh işlenir ve belge sahibine geri verilir. Piyasada “çekme belgesi” denen belge budur.
• Plakalar geri alınır ve iptal edilir.
• Durum elektronik ortamda Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir.

Çekme belgesi ile hurda belgesi aynı şey değildir. Hurdaya çıkarılan aracın kaydı kalıcı olarak kapanır; trafikten çekilen araç ise şartları sağlarsa yeniden trafiğe çıkabilir.

Araç neden çekme belgeli olur?

Araç; ağır hasar sonrası sigorta tazminatı için, sahibinin isteğiyle ya da satışından önce trafikten çekilmesi zorunlu olduğu için (kamu taşıtları ve bazı özel araçlar) çekme belgeli olur. Almadan önce hangisinin geçerli olduğunu öğrenin:

• Ağır hasar: Sigorta eksperi aracı ağır hasarlı bulmuş ama onarılabilir saymışsa, sigortacı “trafikten çekilmiştir” şerhli tescil belgesi kendisine verilmeden tazminat ödemez. Bu yüzden sigorta tazminatı ödenmiş ağır hasarlı araçlar çekme belgeli olarak satışa çıkar. Ayrıntısı ağır hasar kayıtlı araç alınır mı yazımızdadır.
• Sahibinin tercihi: Uzun süre kullanılmayacak, onarıma ya da restorasyona alınacak araçlar sahibinin isteğiyle trafikten çekilebilir.
• Kamu kurumlarının satışı: Ekonomik ömrünü dolduran ya da hizmet konusu kalmayan resmî taşıtlar, satılmadan önce kurum tarafından trafikten çekilir veya hurdaya ayrılır. Bu taşıtlar alıcı adına tescil edilirken muayene istenir; mevcut plaka kullanılamıyorsa yeni plaka verilir. Alıcının yapması gerekenler ilan metninde yazar.
• Alıcının kullanamayacağı araçlar: Özel tertibatlı engelli aracı ya da ambulans gibi, alıcının teknik özellikleri nedeniyle kullanamayacağı araçlar trafikten çekilerek satılır.

Çekme belgesi tek başına aracın hasarlı olduğunu göstermez; ama ağır hasar ihtimali olduğu için hasar geçmişini mutlaka sorgulayın.

Çekme belgesi nasıl alınır?

Çekme belgesi için araç sahibi ya da vekili, tescil belgesi ve plakalarla notere başvurur; diplomatik misyon, emniyet ve jandarma araçları gibi Emniyet Genel Müdürlüğüne tescilli araçlarda işlem trafik tescil biriminde yapılır. Aracı çekme belgeli yapmak için izlenen yol şudur:

1. Borçları kapatın. Araca ait motorlu taşıtlar vergisi, gecikme faizi ve zammı, vergi ve trafik cezaları, karayolu idari para cezaları ile geçiş ücreti borcu bulunmamalıdır.
2. Kayıtları kontrol edin. Yakalama kararı bulunan araç trafikten çekilemez; bunun dışındaki kısıtlama kayıtları işlemi tek başına engellemez.
3. Başvurun. Tescil belgesi ve plakalarla notere başvurun. Bu işlem için araç muayeneye götürülmez.
4. Taahhütnameyi imzalayın. Araç sahibi; aracı trafiğe çıkarmayacağını, yalnız bildirdiği adreste tutacağını ve başka yere taşıyacaksa bir hafta önce bildirip çekiciyle taşıtacağını yazılı olarak üstlenir.
5. Şerhli belgeyi alın. Plakalar iptal edilir, şerhli tescil belgesi size verilir.

İşlem ücreti ve harçlar her yıl güncellenir; güncel tutarı başvuracağınız noterden öğrenin.

Çekme belgeli araç satılabilir mi, devir nasıl yapılır?

Evet, çekme belgeli araç noterde satılıp devredilebilir; her tescilli araçta olduğu gibi noter dışında yapılan satış geçersizdir. Yönetmeliğin 18. maddesine göre farkı şudur: trafikten çekilmiş araçlarda geçerli muayene ve alıcı adına trafik sigortası şartı aranmaz. Kamu kurumundan satın alınan resmî taşıtların alıcı adına tescilinde ise muayene istenir.

Satış tamamlandığında noter alıcı adına tescil belgesi düzenler. Araç trafikten çekilmiş hâliyle el değiştirir; yeni sahibi de onu yolda kullanamaz. Belgedeki bilgiyle elektronik kayıt farklıysa noter elektronik kaydı esas alır. Çekme belgeli aracınızı satacaksanız:

1. Şerhli tescil belgesini ve kimliğinizi hazırlayın.
2. Trafikten çektikten sonra yeni bir ceza, vergi borcu, haciz ya da rehin kaydı oluşmadığını kontrol edin.
3. Alıcıyla noterde satış işlemini yapın; noter alıcı adına tescil belgesi düzenler.

Haciz ya da rehin gibi kayıtlar aracın trafikten çekilmesini engellemese de satışını engelleyebilir. Kayıtları satış gününden önce haciz ve rehin sorgusuyla kontrol edin.

Sigorta ve motorlu taşıtlar vergisi durumu

Çekme belgeli aracı alırken zorunlu trafik sigortası yaptırmanız gerekmez; sigorta, aracı yeniden trafiğe çıkarırken zorunlu hâle gelir.

• Sigorta: Noter, trafikten çekilmiş araçların satışında trafik sigortası aramaz. Yeniden trafiğe çıkarma işleminde ise araca ait zorunlu trafik sigortasının bulunduğu tespit edilmeden işlem yapılmaz.
• MTV: 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu'na göre vergi, trafik sicilindeki kayıtla başlar; kayıt silindiğinde, silindiği altı aylık taksit döneminden sonra alınmaz. Trafikten çekme işlemi Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilir; araç yeniden trafiğe çıkarıldığında bu da bildirilir ve yükümlülük yeniden başlar.
• Önceki borçlar: Trafikten çekmeden önceki dönemlere ait vergi borcu silinmez. Zaten borcu olan araç trafikten çekilemez ve satılamaz.

Kendi durumunuzdaki vergi dönemini ve tutarı, aracın kayıtlı olduğu vergi dairesinden ya da e-Devlet'teki motorlu taşıtlar vergisi sorgusundan teyit edin.

Çekme belgeli araç almak mantıklı mı?

Çekme belgeli araç almak, çekilme nedenini ve trafiğe dönüş masrafını önceden netleştirdiyseniz mantıklı bir seçimdir; bu iki soru cevapsızsa risk yüksektir.

Çekme belgeli araçlar, sigorta şirketlerinin hasarlı araç satışlarında ve kamu kurumlarının taşıt ihalelerinde de satışa çıkar. Bu ihalelerin işleyişini hasarlı ve pert araç ihalesi yazımızda anlattık; şartlar her ihalenin kendi ilan metninde yazar.

Çekme belgeli araç alırken dikkat edilmesi gerekenler

Çekme belgeli araç alırken önce kayıtları, sonra aracın kendisini kontrol edin:

• Çekilme nedeni: Satıcıya aracın neden trafikten çekildiğini sorun ve cevabı kayıtla doğrulayın.
• Hasar geçmişi: Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'nin hasar sorgusu kaza tarihlerini, hasar tutarlarını ve ağır hasar durumunu gösterir; nasıl yapılacağı tramer hasar kaydı sorgulama yazımızdadır.
• Borç ve kısıtlama: MTV, trafik cezası, haciz ve rehin kaydı olmadığından emin olun; noter de satış sırasında bunları kontrol eder.
• Belge ve araç eşleşmesi: Şerhli tescil belgesindeki şasi ve motor numarasını araç üzerindekiyle karşılaştırın.
• Ekspertiz: Onarılmış araçta şasi, direkler, hava yastıkları ve elektrik tesisatını bağımsız bir ekspertize gösterin.
• Değişiklik belgeleri: Araçta parça ya da teknik özellik değişikliği yapıldıysa belgelerini isteyin.
• Teslim ve taşıma: Aracın tutulduğu adresi ve çekiciyle nasıl taşınacağını önceden planlayın.

Alp Filo İhale'de her aracın sayfasında tramer (hasar kaydı) beyanı, boyalı ve değişen parça bilgisi ile ekspertiz tarihi yer alır; üyeler hasar kaydını kendileri de sorgulayabilir.

Satın aldıktan sonra: trafiğe çıkarma

Çekme belgeli aracı yeniden trafiğe çıkarmak için geçerli muayene, zorunlu trafik sigortası ve noter başvurusu gerekir; araca önceki plakası verilir.

1. Aracı onarın. Onarım yerine götürmek için C Geçici Trafik Belgesi alınabilir; bu belge için zorunlu trafik sigortası ve harç gerekir, belge en çok altı gün geçerlidir. Belge almayacaksanız aracı çekiciyle taşıtın.
2. Trafikten çekme tarihinden sonra yapılmış, geçerli bir muayene alın.
3. Zorunlu trafik sigortası yaptırın.
4. Tescil belgesi ve varsa değişiklik belgeleriyle herhangi bir notere başvurun.

Adımların ayrıntısını çekme belgeli aracı trafiğe çıkarma yazımızda bulabilirsiniz. Yönetmelik değişebileceği için güncel evrak listesini işlem yapacağınız noterden teyit edin.

Sık sorulanlar