Gümrük araç ihalesi: Ticaret Bakanlığı e-İhale sistemiyle araç almak

Tasfiye araç ne demektir?

Tasfiye araç, gümrük işlemleri süresinde tamamlanmadığı, sahibi tarafından gümrüğe terk edildiği ya da el konulduğu için Gümrük Kanunu'na göre devlet tarafından elden çıkarılan araç demektir. Bu araçlar 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun tasfiye hükümlerine göre satılır. Satış işlemlerini Ticaret Bakanlığına bağlı tasfiye işletme müdürlükleri yürütür.

Kanun, bir eşyanın hangi durumlarda tasfiyelik hâle geldiğini tek tek sayar. Araçlar için en sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Gümrüğe getirildiği hâlde kanuni süre içinde bir gümrük işlemine başlanmayan ya da beyannamesi verilip işlemleri tamamlanmayan araçlar.
• Sahibinin gümrüğe terk ettiği ya da mevzuata göre terk edilmiş sayılan araçlar.
• Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında el konulan ve tasfiye edilebilir hâle gelen araçlar.
• Mahkemenin sahibine iadesine karar verdiği hâlde, sahibinin bildirimden sonra teslim almadığı araçlar.

Tasfiye, satıştan ibaret değildir. Kanun; ihaleyle satış, yeniden ihraç amacıyla satış, perakende satış, kamu kurumlarına tahsis, imha ve özel yolla tasfiye olmak üzere altı yol öngörür. Gümrük araç satışı dendiğinde kastedilen, bunlardan ihaleyle satıştır. Gümrük tasfiye satışlarına 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uygulanmaz; usul, Gümrük Kanunu'na dayanan yönetmelik ve tebliğlerle belirlenir.

İlanlarda geçen “gümrük çıkışlı araba” ifadesi resmî bir terim değildir. Çoğunlukla bu yolla satılıp alıcısı tarafından tescil ettirilmiş aracı anlatmak için kullanılır. Böyle bir aracı ikinci elde alacaksanız, satıcıdan aracın hangi satışla alındığını gösteren belgeleri ve tescil kayıtlarını isteyin.

Gümrük araçları nerede satılır?

Gümrükte tasfiyelik hâle gelen araçlar Ticaret Bakanlığının elektronik ihale sistemi olan e-İhale'de (eihale.gov.tr) satılır. Sisteme internet sitesinden, Bakanlığın mobil uygulamasından ya da e-Devlet Kapısı'ndaki GTB e-İhale hizmetinden ulaşılır. Hizmetin adındaki GTB, Bakanlığın eski adı olan Gümrük ve Ticaret Bakanlığının kısaltmasıdır; sistem bugün Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür. e-Devlet üzerinden giriş; e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, T.C. kimlik kartı ya da internet bankacılığı ile yapılır.

Satışa çıkan araçlar sistemin “Güncel Eşya/Araç İhaleleri” bölümünde listelenir ve bu liste üye olmadan da görüntülenebilir. Sonuçlanan ihalelerdeki en yüksek teklifler de ayrı bir bölümde yayımlanır. Satışlar ayrıca Bakanlığın internet sayfalarından ve sosyal medya hesaplarından duyurulur.

Milli Emlak, belediye ve diğer kamu kurumlarının kendi yaptığı araç satışları ise farklı kurallara bağlıdır; bunları devlet araç ihalesi yazımızda anlattık.

Gümrük araç satış fiyatları sabit değildir. Her aracın ihaleye esas bedeli ilanında yazar; taşıtlarda bu bedeli, eksper tespiti, rayiç değer ya da hasara göre indirilmiş kasko değeri gözetilerek tasfiye işletme müdürlüğü belirler.

Gümrük araç ihalesine nasıl girilir, e-İhaleden araç nasıl alınır?

Gümrükten araba almak için e-İhale sistemine üye olmanız, teklif vereceğiniz araç için yeterli teminatı yatırmanız ve ihale süresi içinde sistemden teklif vermeniz gerekir. On sekiz yaşını doldurmuş, medeni hakları kullanma ehliyeti olan ve kanuni ikametgâhı bulunan herkes üye olabilir; üyelik ücretsizdir. Ticaret Bakanlığı personeli, eşleri ve birinci derece yakınları ile ihalelerden yasaklananlar ve bunların çoğunluk ortağı ya da yöneticisi olduğu şirketler katılamaz.

1. Üye olun. Sistemdeki üyelik formunu doldurun. Sisteme e-Devlet Kapısı'ndaki GTB e-İhale hizmetinden de ulaşılabilir. Gerçek kişilerde kullanıcı adı T.C. kimlik numarası, şirketlerde vergi numarasıdır; giriş şifresi e-posta ya da SMS ile gönderilir.
2. Şirket adına katılacaksanız belgeleri hazırlayın. Tüzel kişilerden başvuru formu ve temsil belgeleri istenir. Güncel başvuru yolunu e-İhale sisteminden kontrol edin.
3. İlanı ve şartnameyi okuyun. Aracın raporunu, fotoğraflarını, bulunduğu yeri, ihaleye esas bedelini ve satış şartnamesindeki özel koşulları inceleyin.
4. Teminatı yatırın. Teminat Türk lirası olarak e-İhale için açılmış banka hesaplarına yatırılır; tutarı ve yatırma yolları sistemde gösterilir. Teminat yatırıldığında üyelik formundaki, şartnamedeki ve ihale ayrıntılarındaki koşulları kabul etmiş sayılırsınız.
5. Teklif verin. Satışlar açık ya da kapalı teklif yöntemiyle yapılır; hangisinin uygulandığı ilanda belirtilir. Açık teklifte teklifler, sahibinin kimliği gösterilmeden anlık olarak görünür. Kapalı teklifte süre bitene kadar teklifinizi yalnız siz görürsünüz.
6. Sonucu izleyin. Kazanıp kazanmadığınız sistemde ve e-posta ya da SMS ile bildirilir. Kaybettiğiniz ihaledeki teminat kural olarak serbest bırakılır; açık teklifte ikinci sıradaysanız teminatınız, kazanan ödeme yapana kadar bloke kalabilir.

Teminatın neden istendiğini ve Alp Filo İhale'de teminatın yerine hangi kuralların geçtiğini araç ihalesinde teminat yazımızda anlattık.

Verilen teklif hiçbir şekilde geri çekilemez. Teminat oranı, ödeme ve teslim süreleri gibi bağlayıcı bilgiler mevzuatta ve her ilanın şartnamesinde yazar; teklif vermeden önce güncel hâlini sistemden okuyun.

“Mevcut hâliyle satış” ne anlama gelir, araç görülebilir mi?

Mevcut hâliyle satış, aracın ihaleye sunulduğu durumuyla satılması ve teklif verenin aracı bu hâliyle görmüş, incelemiş ve kabul etmiş sayılması demektir. Aracı, ilgili tasfiye işletme ya da gümrük müdürlüğünden alacağınız izin belgesiyle bulunduğu yerde görebilirsiniz; aracı görme gün ve saatleri gerektiğinde sistemde duyurulur.

Sistemdeki araç bilgileri bilgi niteliğindedir. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfasına göre, ilanda hasar oranı yazsın ya da yazmasın, aracın durumuyla ilgili itiraz kabul edilmez.

Taşıtlar satışa çıkmadan önce dışarıdan dört cepheden ve içeriden fotoğraflanır, videosu çekilir. Araç; yetki belgeli bir sigorta eksperi, tasfiye işletme müdürlüğünün teknik personeli, bir teknik üniversite ya da Makine Mühendisleri Odası tarafından incelenir ve durumunu gösteren ayrıntılı bir rapor sistemde yayımlanır. Bu rapor bir başlangıç noktasıdır; aracı yerinde görmenin yerini tutmaz.

• Uzun süre bekleyen araçlarda akü, lastik, fren ve yakıt sistemi gibi parçalar bakımsızlıktan etkilenmiş olabilir; onarım payını teklifinize ekleyin.
• İlanda aracın daha önce Türkiye'de tescilli olup olmadığına ve plaka durumuna bakın; tescil yolu buna göre değişir.
• Bazı ilanlar yalnız “yeniden ihraç amaçlı” satış içindir. Kanun, ithali yasak ya da kısıtlı eşyanın bu yolla satılmasını öngörür; böyle bir araç yurt içinde kullanılmak üzere değil, yurt dışına çıkarılmak şartıyla satılır.

Hasar bilgisini doğru okumak için hasarlı ve pert araç ihalesi yazımıza da bakabilirsiniz.

İhaleyi kazandıktan sonra ödeme, teslim ve tescil nasıl yapılır?

İhaleyi kazanan, ihale bedelini ve vergileri süresinde e-İhale banka hesabına yatırıp ödemeyi sistemde onaylar. Ardından teslim evraklarıyla aracı bulunduğu yerden alır. İhale bedeli taksitlendirilmez. Yatırdığınız teminat ihale bedelinin ödenmesinde kullanılabilir.

1. Toplam tutarı öğrenin. Ödenecek tutar teklif bedeli ile damga vergisi ve araca göre değişen diğer vergi ve yüklerden oluşur; Bakanlık toplamı e-posta ile bildirir.
2. Ödemeyi yapın ve sistemde onaylayın. Süresinde ödeme yapılmazsa satış iptal edilir ve teminat Bakanlığın döner sermayesine gelir kaydedilir. Araç ikinci teklif sahibine teklif edilir ya da yeniden satışa çıkarılır.
3. Satış şartnamesini imzalayın. Şartname güvenli elektronik imzayla sistemde imzalanır ya da çıktısı ıslak imzayla satışı yapan birime ulaştırılır.
4. Teslim evraklarını alın ve aracı teslim alın. Evraklar posta ile gönderilir ya da istenirse elden verilir; araç bulunduğu yerden, şartnamedeki süre içinde alınır.
5. Tescili yaptırın. Teslimden sonra aracın kullanımı ve tescili için gereken her türlü izin, belge ve kayıt işlemi ile bunların masrafları alıcıya aittir.

Tescil için istenen belgeler, aracın Türkiye'de ilk kez mi tescil edileceğine yoksa daha önce tescilli mi olduğuna ve hasar durumuna göre değişir. Güncel şartı ilanın şartnamesinden ve e-İhale sisteminden kontrol edin. Gümrük Kanunu'na göre tasfiye edilen taşıtın kaydındaki satılamaz, haciz, rehin gibi şerhler, tasfiye kararıyla kendiliğinden kalkmış sayılır.

Tescil ve vergi konusundaki belge listesi araca ve durumuna göre değişebilir. Önceden aracın teslim alınacağı tasfiye işletme müdürlüğüne ve tescili yaptıracağınız birime danışın; vergisel sorularınız için uzmana başvurun.

e-İhaleden araç almak mantıklı mı?

e-İhaleden araç almak, aracı yerinde görebilen ve onarım ile tescil işlerini üstlenebilen alıcı için mantıklıdır. Yalnız ilandaki rapora güvenip uzaktan teklif veren alıcı için risklidir. Karar vermeden önce şu soruları cevaplayın:

• Aracı bulunduğu yerde görüp durumunu kendim ya da bir uzmanla değerlendirebilir miyim?
• Teklifime damga vergisi, diğer mali yükler, nakliye, onarım ve tescil masraflarını ekledim mi?
• Ödeme ve teslim alma sürelerine uyabilir miyim? Ödemezsem teminatın gelir kaydedileceğini, ödememe tekrarlanırsa ihalelerden yasaklanabileceğimi biliyor muyum?
• Araç ilk kez mi tescil edilecek, yoksa daha önce tescilli mi? Bunun için gereken belgeleri öğrendim mi?

İhaleden araç almanın genel artı ve risklerini ihaleden araba almak mantıklı mı yazımızda anlattık.

Alp Filo İhale'de araçları platform seçer ve ekspertiz bilgisiyle yayımlar. Teklif için teminat istenmez; onaylı üyelik ve SMS koduyla doğrulanmış cep telefonu yeterlidir. Kazanılan her araç için 15.000 ₺ hizmet bedeli alınır ve bu bedel araç bedelinden düşülmez. Ekspertizde beyan edilmemiş bir kusur için teslimden itibaren 48 saat içinde itiraz edilebilir. İhaleler Pazartesi, Çarşamba ve Cuma günleri yapılır; oturum takvimi üye panelinde yer alır.

Sık sorulanlar