İkinci el ticari araç ve kamyonet alırken nelere dikkat edilir?

Kamyonet, panelvan ve kamyon arasındaki fark nedir?

Kamyon ile kamyonet arasındaki fark azami yüklü ağırlıktır: Karayolları Trafik Kanunu'na göre bu ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen yük taşıtı kamyonet, geçen yük taşıtı kamyondur. Panelvan ise kanunda kamyonetin bir türü olarak tanımlanır.

Hafif ticari araç ifadesi Karayolları Trafik Kanunu'nda ayrı bir araç cinsi olarak geçmez; piyasada çoğunlukla kamyonet ve panelvanlar için kullanılır. Bir aracın hangi cinste kayıtlı olduğunu tahmin etmek yerine ruhsatına bakın. Kanuna göre her sürücü belgesi sınıfının hangi araçları sürmeye yetki verdiği yönetmelikle belirlenir; aracı kullanacak kişinin belgesinin o aracı sürmeye yetip yetmediğini satın almadan önce kontrol edin.

Ticari araç ekspertizinde nelere özellikle bakılır?

Ticari araçta ekspertizin ağırlığı boya ve kaportadan çok yük taşıyan parçalara kayar: şasi, kasa, süspansiyon, debriyaj ve frenler. Kamyonet ve panelvanlar çoğu zaman tam yükle, sık dur-kalkla ve farklı sürücülerle kullanılır; bu yıpranma kaporta görüntüsüne her zaman yansımaz.

• Şasi: Şasi kollarında eğilme, kaynak izi, çatlak ve derin korozyon olup olmadığına bakılır. Aşırı yükleme ve kaza izleri en çok burada görülür.
• Kasa: Açık kasada kapak menteşeleri, kasa tabanı ve bağlantı noktaları; kapalı kasada sürgülü kapı rayları, iç kaplama ve taban saçı kontrol edilir.
• Süspansiyon: Makaslar, amortisörler ve burçlar; aracın boşken bir tarafa yatık durması ya da arkasının fazla çökük olması dikkat ister.
• Debriyaj ve şanzıman: Yokuşta kalkışta kayma, vites geçişinde zorlanma ve sesler not edilir.
• Frenler ve lastikler: Düzensiz lastik aşınması yük dağılımı ya da rot ayarı sorununa işaret edebilir.
• Sonradan eklenen donanım: Soğutucu, raf sistemi, çeki demiri ya da kasa üstü ekipman varsa işçiliğine ve kayıtta görünüp görünmediğine bakılır.

Boyalı, lokal boyalı ve değişen parçalar ile şasi ve hava yastığı (airbag) beyanını rapordan nasıl okuyacağınızı ekspertiz raporu nasıl okunur? yazısında ayrıntılı anlattık. Ticari araçta aynı rapor, yukarıdaki maddelerle birlikte değerlendirilmelidir.

Kilometre ve kullanım yoğunluğu nasıl yorumlanır?

Ticari araçta asıl soru, aracın daha önce hangi işte ve ne yoğunlukta kullanıldığıdır. Yüksek kilometre tek başına olumsuz değildir; kilometre aracın yaşına ve iddia edilen kullanıma uymalı, bakımlar düzenli yapılmış olmalıdır. Şehir içi dağıtımda kullanılan bir araç, aynı kilometredeki bir uzun yol aracından daha çok dur-kalk görür.

• Araç daha önce hangi işte kullanılmış: dağıtım, servis, saha ekibi, nakliye?
• Kilometre ile direksiyon, pedal, koltuk ve kabin içi yıpranma birbiriyle uyumlu mu?
• Bakım kayıtları var mı, yağ ve filtre değişimleri düzenli mi?
• Hasar kaydında çok sayıda küçük kayıt mı, birkaç büyük kayıt mı var?

Satıcının söylediği kilometreyi bakım kayıtları, servis faturaları ve ekspertiz raporuyla karşılaştırın.

Ruhsatta neye bakılmalı?

Ruhsatta (araç tescil belgesi) önce aracın cinsine ve kullanım amacına bakılır. Tescil yönetmeliği, kazanç amacı olmadan kullanılan taşıtı hususi, çeşitli şekillerde kazanç sağlamak için kullanılan taşıtı ticari olarak ayırır. Bu yüzden bir kamyonet, kullanımına göre hususi de ticari de kayıtlı olabilir.

• Cins: Kamyonet mi, panelvan mı, kamyon mu? Sürücü belgesi sınıfı ve muayene işlemleri bu bilgiye bağlıdır.
• Kullanım amacı: Ticari kaydın ne anlama geldiğini ve değiştirilip değiştirilemeyeceğini ticari araç hususiye çevirme yazısında anlattık.
• Teknik değişiklikler: Kasa değişikliği, üst yapı ya da özel tertibat gibi teknik değişiklikler, değişiklik sonrası muayene yapılmış olmak şartıyla otuz gün içinde noter ya da trafik tescil birimine bildirilip kayda işlenmelidir. Araç üzerindeki donanım ile kayıttaki bilgi uyuşmuyorsa satıştan önce sorun.
• Muayene geçerliliği: Kanuna göre muayene süresi geçmiş araçla trafiğe çıkmak idari para cezası gerektirir ve araç trafikten men edilebilir; ruhsattaki muayene tarihini kontrol edin.

Kamyonetle nakliye işi yapmak için ne gerekir?

Kamyonetle ücret karşılığı başkasının yükünü taşımak, Karayolu Taşıma Kanunu'na göre taşımacılık sayılır ve bunun için Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından yetki belgesi alınması gerekir. Kanun, yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin sürücü mesleki yeterlilik belgesi almasını da zorunlu tutar; yönetmelikte bazı istisnalar vardır.

Kendi işinizin malını kendi aracınızla taşımak ile başkasının yükünü ücretle taşımak mevzuatta aynı değerlendirilmez. Belediye sınırları içindeki taşımalarda belediyenin kuralları da devreye girebilir. Aracı nakliye işi için alıyorsanız hangi belgenin gerektiğini satın almadan önce Bakanlığın bölge müdürlüğünden ya da e-Devlet'teki taşımacılık hizmetlerinden öğrenin.

Yetki belgesi ve vergi kaydı gibi konular kişinin durumuna göre değişir. İşe başlamadan önce kendi durumunuz için bir mali müşavire danışmanız yerinde olur.

İşiniz için hangi ticari araç uygundur?

Herkes için en iyi ya da en uygun tek bir ticari araç yoktur; doğru araç, taşıyacağınız yükün ağırlığına ve hacmine, kullanılacağı yola ve bütçenize göre seçilir. Model adından önce aşağıdaki soruların cevabını netleştirin.

1. Tek seferde taşıyacağınız en ağır yük ne kadar? Aracın taşıma sınırı bunu karşılıyor mu?
2. Yük hacimli mi, yağmurdan korunması gerekiyor mu? Açık kasa mı, kapalı kasa mı?
3. Araç şehir içinde mi, uzun yolda mı, bozuk zeminde mi çalışacak?
4. Sürücünün belgesi aracın cinsine uygun mu?
5. Yakıt, bakım, lastik ve yedek parça giderlerini hesaba kattınız mı?
6. Araç yükle birlikte çalışan ekibi de taşıyacaksa oturma yeri sayısı yeterli mi?

Adayları belirledikten sonra her birini bu yazıdaki ekspertiz ve ruhsat maddeleriyle aynı biçimde inceleyin.

Ticari araç ve kamyonet ihaleleri nerede yapılır?

İkinci el ticari araçlar ilan siteleri ve galerilerin yanında üç ihale kanalında da satılır: şirket filolarının satışları, kamu kurumlarının satış ihaleleri ve herkese açık online araç ihaleleri. Dağıtım, servis ve saha işlerinde kullanılan araçlar filo yenilendiğinde çoğu zaman topluca satışa çıkar; bu kanalları filo araç satışı yazısında karşılaştırdık.

• Kamu kurumlarının satışları: Genel ve özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler araçlarını 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre satar. İlanlar gazetede ve internet haber sitesinde, bunların bulunmadığı yerlerde Basın İlan Kurumu İlan Portalında yayımlanır; pazarlık usulündeki ihalelerde ilan zorunlu değildir. Katılım şartları ilan metninde yazar.
• Filo ve kurumsal satışlar: Kiralama şirketleri ve kendi filosunu yenileyen şirketler araçlarını ihaleyle, doğrudan ya da bayi aracılığıyla satar.
• Online araç ihaleleri (e-ihale): Teklifler internet üzerinden verilir. Üyelik, teminat ve ödeme kuralları platformdan platforma değişir; teklif vermeden önce kurallar okunmalıdır.

Alp Filo İhale'de ihaleye çıkan araçlar ekspertiz bilgisi, fotoğraflar, hasar kaydı beyanı ve ekspertiz tarihiyle yayımlanır. Bireysel ve kurumsal herkes ücretsiz üye olabilir; başvuru yönetici onayıyla aktif olur. Teklif vermek için teminat istenmez; cep telefonunuzu SMS koduyla doğrulamanız ve teklif vereceğiniz araca özel belgeleri okuyup yine SMS koduyla onaylamanız yeterlidir. Güncel araçları araçlar sayfasında görebilirsiniz.

Sık sorulanlar